Números 16:30
וְאִם־בְּרִיאָה יִבְרָא יְהוָה וּפָצְתָה הָאֲדָמָה אֶת־פִּיהָ וּבָלְעָה אֹתָם וְאֶת־כָּל־אֲשֶׁר לָהֶם וְיָרְדוּ חַיִּים שְׁאֹלָה וִֽידַעְתֶּם כִּי נִֽאֲצוּ הָאֲנָשִׁים הָאֵלֶּה אֶת־יְהוָֽה׃
✦ Interlineal hebreo
Toca una palabra para ver su ficha
✦ El mismo versículo en cinco lenguas
וְאִם־בְּרִיאָ֞ה יִבְרָ֣א יְהוָ֗ה וּפָצְתָ֨ה הָאֲדָמָ֤ה אֶת־פִּ֙יהָ֙ וּבָלְעָ֤ה אֹתָם֙ וְאֶת־כָּל־אֲשֶׁ֣ר לָהֶ֔ם וְיָרְד֥וּ חַיִּ֖ים שְׁאֹ֑לָה וִֽידַעְתֶּ֕ם כִּ֧י נִֽאֲצ֛וּ הָאֲנָשִׁ֥ים הָאֵ֖לֶּה אֶת־יְהוָֽה׃
ἀλλ' ἢ ἐν φάσματι δείξει Κύριος, καὶ ἀνοίξασα ἡ γῆ τὸ στόμα αὐτῆς καταπίεται αὐτοὺς καὶ τοὺς οἴκους αὐτῶν καὶ τὰς σκηνὰς αὐτῶν καὶ πάντα ὅσα ἐστὶν αὐτοῖς, καὶ καταβήσονται ζῶντες εἰς ᾄδου, καὶ γνώσεσθε ὅτι παρώξυναν οἱ ἄνθρωποι οὗτοι τὸν κύριον.
Texto griego de la edición Swete, CC BY-SA 4.0
Latín (Vulgata)
sin autem novam rem fecerit Dominus, ut aperiens terra os suum deglutiat eos et omnia quæ ad illos pertinent, descenderintque viventes in infernum, scietis quod blasphemaverint Dominum.
Pero si Yehová hace que ocurra algo totalmente nuevo, y la tierra se abre y se los traga junto con todo lo que tienen, y bajan vivos al Seol, entonces sabrán que estos hombres han despreciado a Yehová”.
Español clásico (Reina-Valera 1909)
Mas si Jehová hiciere una nueva cosa, y la tierra abriere su boca, y los tragare con todas sus cosas, y descendieren vivos al abismo, entonces conoceréis que estos hombres irritaron á Jehová.
But if the LORD brings about something unprecedented, and the earth opens its mouth and swallows them and all that belongs to them so that they go down alive into Sheol, then you will know that these men have treated the LORD with contempt.”
✦ Qué dice el texto
Resumen
El versículo presenta una condición hipotética planteada por Moisés: si YHWH realiza un acto de "creación" inédito —que la tierra se abra y trague vivos a los hombres— eso servirá como prueba de que dichos hombres han despreciado a YHWH. La estructura es una prótasis condicional extensa seguida de una apódosis de conocimiento.
Palabras clave
- bere'ah («creación», H1278) — sustantivo femenino singular, forma nominal poco común derivada de la misma raíz que el verbo siguiente, reforzando la idea de un acto radicalmente nuevo.
- yivra' («crear», H1254A) — verbo qal imperfecto, tercera persona; al usarse junto a bere'ah (figura etimológica, sustantivo + verbo de la misma raíz) intensifica la noción de novedad absoluta del acto divino.
- fatzetah («abrir», H6475) — qal perfecto consecutivo, tercera persona femenina, concuerda con ha'adamah («la tierra», H0127G); inicia la cadena de acciones consecutivas que siguen a la condición.
- chayyim («vivo», H2416A) — adjetivo masculino plural, describe el estado de los hombres al descender, no muertos previamente.
- ni'atzu («menospreciar», H5006) — verbo piel perfecto, tercera persona plural; la forma piel (intensiva) marca una acción de desprecio deliberado y completado, distinta de una forma simple qal.
Lo que dice el texto
La frase se articula mediante ve'im («y si», H9002+H0518A) que introduce la condición, seguida de una serie de verbos en perfecto consecutivo (fatzetah, val'ah, yaredu, yeda'tem) encadenados por la vav narrativa (H9001). Esta cadena gramatical indica una secuencia de eventos que se producirán como consecuencia lógica y temporal si se cumple la condición inicial planteada con el imperfecto yivra'.
La construcción bere'ah yivra' —sustantivo y verbo de la misma raíz H1254A— es una figura etimológica que en hebreo bíblico suele enfatizar la magnitud o singularidad de la acción verbal. El objeto directo pi-ha («su boca», H6310G + H9024, en constructo) especifica la parte de la tierra que actúa, personificándola como agente del verbo fatzetah.
La apódosis final, introducida por vida'tem ki («y sabrán que», H3045+H3588A), presenta el conocimiento resultante como consecuencia directa de los eventos descritos: el verbo ni'atzu en piel perfecto señala una acción de menosprecio ya consumada por parte de los hombres hacia YHWH, que la señal física vendría a confirmar.
Divergencias entre versiones
El hebreo emplea la figura etimológica bere'ah yivra' («si creación creare», H1278+H1254A), centrada en el concepto de "crear/creación". La LXX traduce con ἐν φάσματι δείξει («mostrará mediante un fenómeno/prodigio»), desplazando el énfasis de "creación" hacia "manifestación" o "prodigio visible". La Vulgata usa novam rem fecerit («hiciere una cosa nueva»), que se aproxima más al matiz de novedad que porta la raíz hebrea, aunque sin la duplicación verbo-sustantivo del original. El término hebreo she'olah («al Seol», H7585 + he direccional H9011) es vertido por la LXX como εἰς ᾄδου («al Hades») y por la Vulgata como in infernum, cada uno con su propio campo semántico para el destino de "descender vivos".
Esta explicación describe el texto con datos lingüísticos; no añade doctrina ni interpretación confesional.