Éxodo 34:19
כָּל־פֶּטֶר רֶחֶם לִי וְכָֽל־מִקְנְךָ תִּזָּכָר פֶּטֶר שׁוֹר וָשֶֽׂה׃
✦ Interlineal hebreo
Toca una palabra para ver su ficha
✦ El mismo versículo en cinco lenguas
כָּל־פֶּ֥טֶר רֶ֖חֶם לִ֑י וְכָֽל־מִקְנְךָ֙ תִּזָּכָ֔ר פֶּ֖טֶר שׁ֥וֹר וָשֶֽׂה׃
τᾶν διανοῖγον μήτραν, ἐμοὶ τὰ ἀρσενικά, πᾶν πρωτότοκον μόσχου καὶ πρωτότοκον προβάτου.
Texto griego de la edición Swete, CC BY-SA 4.0
Latín (Vulgata)
Omne quod aperit vulvam generis masculini, meum erit. De cunctis animantibus, tam de bobus, quam de ovibus, meum erit.
“El primer hijo que nazca me pertenece. Lo mismo aplica para las primeras crías machos de tus vacas y ovejas.
Español clásico (Reina-Valera 1909)
Todo lo que abre matriz, mío es; y de tu ganado todo primerizo de vaca ó de oveja que fuere macho.
The first offspring of every womb belongs to Me, including all the firstborn males among your livestock, whether cattle or sheep.
✦ Qué dice el texto
Resumen
El versículo establece una declaración sobre el primogénito de todo vientre («matriz») y su pertenencia, extendiendo la disposición al primogénito del ganado, especificado como buey u oveja. La frase hebrea combina una declaración de posesión con una forma verbal peculiar aplicada al ganado.
Palabras clave
- péter («primogénito», H6363A) — sustantivo masculino singular en estado constructo, aparece dos veces (posiciones 2 y 11), rigiendo genitivo: «primogénito de…».
- réjem («matriz», H7358) — sustantivo masculino singular absoluto, complemento del constructo anterior.
- li («a mí / para mí», H9005+H9030) — preposición con sufijo pronominal de primera persona, indica el destinatario o poseedor.
- tizakhar («recordar», H2142) — verbo en nifal (voz pasiva/reflexiva), imperfecto, tercera persona femenina singular; concuerda con mikneja («tu ganado»).
- mikneja («tu ganado», H4735+H9021) — sustantivo masculino singular constructo con sufijo de segunda persona masculina singular.
Lo que dice el texto
La primera cláusula es nominal: kol-péter réjem li — «todo primogénito de matriz [es] para mí» — sin verbo copulativo expreso, construcción típica del hebreo bíblico para enunciados de posesión o pertenencia. La segunda cláusula introduce un verbo conjugado, tizakhar, en nifal, cuya raíz (זכר) porta el Strong H2142, «recordar». Su sujeto gramatical es khol-mikneja, «todo tu ganado», concordando en género femenino singular con la forma verbal. La oración continúa con un aposicional que especifica el objeto: péter shor vaseh, «primogénito de buey y de oveja», retomando la misma estructura constructa que abrió el versículo.
La forma verbal tizakhar resulta gramaticalmente compleja: se trata de un nifal de la raíz זכר («recordar»), pero la misma raíz consonántica sirve también para el sustantivo zakhar, «macho» (no incluido en los datos con número Strong distinto aquí). Esta ambigüedad radical no es resoluble solo con la morfología provista.
Divergencias entre versiones
La LXX no traduce tizakhar como un verbo de «recordar»; en su lugar ofrece τὰ ἀρσενικά («los [animales] machos»), interpretando la raíz hebrea en su acepción relacionada con «macho» antes que con «recordar». El hebreo del TAHOT presenta un verbo conjugado (nifal imperfecto), mientras que la LXX lo convierte en un sustantivo plural neutro que funciona como aposición a πρωτότοκον («primogénito»).
La Vulgata generaliza aún más: de cunctis animantibus («de todos los animales»), sin marcador léxico equivalente a tizakhar ni distinción de género gramatical.
La traducción RV1909 añade la frase «que fuere macho», reflejando la misma interpretación de la raíz זכר que sigue la LXX, mientras que BSB y SBLIBRE («firstborn males» / «primeras crías machos») optan por la misma lectura sin marcar la ambigüedad verbal presente en el texto masorético.
Esta explicación describe el texto con datos lingüísticos; no añade doctrina ni interpretación confesional.