Éxodo 33:19
וַיֹּאמֶר אֲנִי אַעֲבִיר כָּל־טוּבִי עַל־פָּנֶיךָ וְקָרָאתִֽי בְשֵׁם יְהוָה לְפָנֶיךָ וְחַנֹּתִי אֶת־אֲשֶׁר אָחֹן וְרִחַמְתִּי אֶת־אֲשֶׁר אֲרַחֵֽם׃
✦ Interlineal hebreo
Toca una palabra para ver su ficha
✦ El mismo versículo en cinco lenguas
וַיֹּ֗אמֶר אֲנִ֨י אַעֲבִ֤יר כָּל־טוּבִי֙ עַל־פָּנֶ֔יךָ וְקָרָ֧אתִֽי בְשֵׁ֛ם יְהוָ֖ה לְפָנֶ֑יךָ וְחַנֹּתִי֙ אֶת־אֲשֶׁ֣ר אָחֹ֔ן וְרִחַמְתִּ֖י אֶת־אֲשֶׁ֥ר אֲרַחֵֽם׃
καὶ εἶπεν Ἐγὼ παρελεύσομαι πρότερός σου τῇ δόξῃ μου, καὶ λαλήσω ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου κύριος ἐναντίον σου· καὶ ἐλεήσω ὅν ἄν ἐλεῶ, καὶ ὃν ἀν’ οἰκτείρω.
Texto griego de la edición Swete, CC BY-SA 4.0
Latín (Vulgata)
Respondit: Ego ostendam omne bonum tibi, et vocabo in nomine Domini coram te: et miserebor cui voluero, et clemens ero in quem mihi placuerit.
Yehová le respondió: “Haré pasar toda mi bondad delante de ti, y pronunciaré mi nombre, Yehová, en tu presencia. Tendré compasión de quien yo quiera tener compasión, y tendré misericordia de quien yo quiera tener misericordia”.
Español clásico (Reina-Valera 1909)
Y respondióle: Yo haré pasar todo mi bien delante de tu rostro, y proclamaré el nombre de Jehová delante de ti; y tendré misericordia del que tendré misericordia, y seré clemente para con el que seré clemente.
“ I will cause all My goodness to pass before you,” the LORD replied, “ and I will proclaim My name — the LORD — in your presence. I will have mercy on whom I have mercy, and I will have compassion on whom I have compassion.”
✦ Qué dice el texto
Resumen
El versículo contiene la respuesta divina a Moisés: promete hacer pasar su «bondad» ante él, proclamar el nombre Yehová y ejercer misericordia y compasión sobre quien él determine. La estructura hebrea repite el mismo verbo en cláusula relativa, un recurso gramatical particular que las versiones resuelven de distintas maneras.
Palabras clave
- 'a'aVir («pasar», H5674A) — verbo en hifil (forma causativa), imperfecto: «yo haré pasar», indicando una acción provocada por el sujeto, no un simple desplazamiento.
- tuVi («bondad», H2898) — sustantivo masculino singular en constructo con sufijo de 1ª persona («mi bondad»), objeto directo de la acción de pasar.
- qaRati («llamar/clamar», H7121I) — perfecto consecutivo (forma ve-qatal), que continúa la secuencia narrativa iniciada por el verbo anterior; se une a ve para expresar una acción venidera encadenada.
- 'asher 'aChon — la partícula relativa 'asher («que», H0834A) más el verbo chanoTi/'aChon («tener misericordia», H2603A) en qal, formando la cláusula «a quien tengo misericordia»; el mismo verbo aparece dos veces (perfecto y luego imperfecto) en la frase completa.
- 'aracheM («compadecerse», H7355) — verbo en piel (forma intensiva), imperfecto, paralelo estructural de 'aChon, dentro de la segunda cláusula relativa con el mismo patrón repetitivo.
Lo que dice el texto
La frase se organiza en tres segmentos unidos por vav narrativa/consecutiva: (1) 'aavir kol-tuvi 'al-panekha — «haré pasar toda mi bondad sobre tu rostro»; (2) qarati beshem YHWH lefanekha — «llamaré/proclamaré en el nombre de Yehová delante de ti»; (3) las dos cláusulas paralelas con 'asher + verbo repetido: ve-chanoti 'et-'asher 'achon y ve-richamti 'et-'asher 'aracheim.
Esta última construcción —el mismo verbo en dos formas temporales distintas (perfecto consecutivo seguido de imperfecto), enlazado por la partícula relativa 'asher— es una figura gramatical conocida como idem per idem («lo mismo por lo mismo»), en la que el sujeto no especifica el objeto de su acción sino que la deja abierta mediante la repetición del verbo. El texto hebreo no indica un criterio de selección; la gramática misma construye la indeterminación mediante la repetición verbal, algo que las traducciones deben resolver con paráfrasis (como «a quien yo quiera») porque no existe en español un recurso equivalente a esta duplicación.
Divergencias entre versiones
La LXX traduce tuvi («mi bondad», H2898) como δόξῃ μου («mi gloria»), un término distinto en campo semántico. Donde el hebreo tiene qarati («llamar/proclamar», H7121I), la LXX usa λαλήσω («hablaré»), verbo de significado más general. La Vulgata traduce 'aavir... kol-tuvi como «ostendam omne bonum» («mostraré todo bien»), sustituyendo la idea de «hacer pasar» (hifil causativo) por «mostrar». Para la construcción idem per idem, la Vulgata la resuelve como «miserebor cui voluero» («tendré misericordia de quien yo quisiere»), introduciendo explícitamente la noción de voluntad (voluero) que no está presente como tal en el verbo hebreo repetido.
Esta explicación describe el texto con datos lingüísticos; no añade doctrina ni interpretación confesional.