Éxodo 33:12
וַיֹּאמֶר מֹשֶׁה אֶל־יְהוָה רְאֵה אַתָּה אֹמֵר אֵלַי הַעַל אֶת־הָעָם הַזֶּה וְאַתָּה לֹא הֽוֹדַעְתַּנִי אֵת אֲשֶׁר־תִּשְׁלַח עִמִּי וְאַתָּה אָמַרְתָּ יְדַעְתִּיךָֽ בְשֵׁם וְגַם־מָצָאתָ חֵן בְּעֵינָֽי׃
✦ Interlineal hebreo
Toca una palabra para ver su ficha
✦ El mismo versículo en cinco lenguas
וַיֹּ֨אמֶר מֹשֶׁ֜ה אֶל־יְהוָ֗ה רְ֠אֵה אַתָּ֞ה אֹמֵ֤ר אֵלַי֙ הַ֚עַל אֶת־הָעָ֣ם הַזֶּ֔ה וְאַתָּה֙ לֹ֣א הֽוֹדַעְתַּ֔נִי אֵ֥ת אֲשֶׁר־תִּשְׁלַ֖ח עִמִּ֑י וְאַתָּ֤ה אָמַ֙רְתָּ֙ יְדַעְתִּ֣יךָֽ בְשֵׁ֔ם וְגַם־מָצָ֥אתָ חֵ֖ן בְּעֵינָֽי׃
Καὶ εἶπεν Μωυσῆς πρὸς Ἴδου σύ μοι λέγεις Ἀνάγαγε τὸν λαὸν τοῦτον· σὺ δὲ οὐκ ἐδήλωσάς μοι ὃν συναποσταλεῖς μετ' ἐμοῦ· σὺ δέ μοι εἶπας Οἶδα σε παρὰ πάντας, καὶ χάριν ἔχεις παρ' ἐμοί.
Texto griego de la edición Swete, CC BY-SA 4.0
Latín (Vulgata)
Dixit autem Moyses ad Dominum: Præcipis ut educam populum istum: et non indicas mihi quem missurus es mecum, præsertim cum dixeris: Novi te ex nomine, et invenisti gratiam coram me.
Moisés le dijo a Yehová: “Mira, tú me has dicho: ‘Lleva a este pueblo a la tierra prometida’, pero no me has dicho a quién vas a enviar conmigo. También me has dicho: ‘Te conozco por tu nombre y te has ganado mi favor’.
Español clásico (Reina-Valera 1909)
Y dijo Moisés á Jehová: Mira, tú me dices á mí: Saca este pueblo: y tú no me has declarado á quién has de enviar conmigo: sin embargo tú dices: Yo te he conocido por tu nombre, y has hallado también gracia en mis ojos.
Then Moses said to the LORD, “ Look, You have been telling me, ‘ Lead this people up,’ but You have not let me know whom You will send with me. Yet You have said, ‘ I know you by name, and you have found favor in My sight.’
✦ Qué dice el texto
Resumen
Moisés se dirige a Yehová señalando una contradicción: se le ha ordenado conducir al pueblo, pero no se le ha revelado quién lo acompañará en esa tarea, a pesar de que Yehová le ha dicho que lo conoce por nombre y que ha hallado favor ante él.
Palabras clave
- re'eh («ver: ¡he aquí!», H7200I) — imperativo qal que funciona como partícula de atención, no como orden de percepción visual sino como fórmula introductoria («mira», «he aquí»).
- ho.da'.ta («conocer», H3045) en hifil perfecto — forma causativa: no es «tú conoces» sino «tú hiciste conocer/hiciste saber», con negación previa (lo', H3808) que marca la queja de Moisés.
- ha'al («subir: establecer», H5927H) en hifil imperativo — causativo: «hazlo subir/llévalo», acción impuesta sobre el pueblo, no un movimiento espontáneo.
- yeda'ti («conocer», H3045) en qal perfecto, 1ª persona — contrasta con la forma hifil anterior: aquí es conocimiento directo del sujeto («yo conocí»), con sufijo -kha («te», H9031) como objeto.
- 'einai («ojo: vista», H5869H), sustantivo femenino dual en constructo con sufijo -i («mi», H9020) — la forma dual («los dos ojos») más el constructo produce la expresión «en mis ojos», es decir, «a mi juicio».
Lo que dice el texto
La frase se organiza como un reclamo estructurado en dos partes contrastadas, ambas introducidas por ve'attah («y tú», H9002+H0859A), repetido tres veces (posiciones 17-18, y de nuevo en 27-28 y 34), lo que crea un patrón retórico de acusación: «tú dices... pero tú no has hecho saber... y tú (sin embargo) dijiste». El verbo 'omer (H0559) aparece primero como participio (posición 8, «el que dice», acción continua o habitual) y luego como perfecto ('amarta, posición 29, «dijiste», acción puntual completada), lo que en hebreo distingue entre una orden reiterada y una declaración específica ya pronunciada.
El contraste morfológico entre ho.da'.ta (hifil, «hacer conocer») y yeda'ti (qal, «conocer») no se refleja necesariamente en las traducciones al español, que usan «declarar/conocer» o «hacer saber/conocer» de forma similar. El hebreo, sin embargo, marca una diferencia formal: la negación de Moisés recae sobre la acción causativa (Yehová no ha «hecho saber»), mientras que la cita que Moisés hace de las palabras divinas emplea la forma simple qal («yo [Yehová] te conocí»).
Divergencias entre versiones
La LXX omite el nombre divino tras πρὸς («hacia»), dejando la frase incompleta en el fragmento citado (Καὶ εἶπεν Μωυσῆς πρὸς), mientras que el texto hebreo especifica 'el-Yehová (posiciones 4-5). La LXX traduce ha'al (H5927H, imperativo hifil «haz subir») como Ἀνάγαγε («conduce/lleva arriba»), coincidiendo en el sentido causativo. El SBLIBRE añade «a la tierra prometida» en su traducción de ha'al... ha'am hazeh, especificación que no está presente en las palabras hebreas del versículo (que solo dicen «sube/establece a este pueblo, este»). La Vulgata traduce yeda'ti-kha be-shem como «novi te ex nomine» («te conocí por [tu] nombre»), mientras que la LXX usa οἶδα σε παρὰ πάντας («te conozco por encima de todos»), una lectura que se aparta del sentido literal de be-shem («por nombre», H8034).
Esta explicación describe el texto con datos lingüísticos; no añade doctrina ni interpretación confesional.