Génesis 49:3
רְאוּבֵן בְּכֹרִי אַתָּה כֹּחִי וְרֵאשִׁית אוֹנִי יֶתֶר שְׂאֵת וְיֶתֶר עָֽז׃
✦ Interlineal hebreo
Toca una palabra para ver su ficha
✦ El mismo versículo en cinco lenguas
רְאוּבֵן֙ בְּכֹ֣רִי אַ֔תָּה כֹּחִ֖י וְרֵאשִׁ֣ית אוֹנִ֑י יֶ֥תֶר שְׂאֵ֖ת וְיֶ֥תֶר עָֽז׃
Ῥουβὴν πρωτότοκός μου, σὺ ἰσχύς μου καὶ ἀρχὴ τέκνων μου· σκληρὸς φέρεσθαι καἰ σκληρὸς αὐθάδης.
Texto griego de la edición Swete, CC BY-SA 4.0
Latín (Vulgata)
Ruben, primogenitus meus, tu fortitudo mea, et principium doloris mei; prior in donis, major in imperio.
“Rubén, tú eres mi primogénito, mi fuerza y el principio de mi vigor, el primero en honor y el primero en poder.
Español clásico (Reina-Valera 1909)
Rubén, tú eres mi primogénito, mi fortaleza, y el principio de mi vigor; principal en dignidad, principal en poder.
Reuben, you are my firstborn, my might, and the beginning of my strength, excelling in honor, excelling in power.
✦ Qué dice el texto
Resumen
El versículo es un discurso dirigido a Rubén en segunda persona, donde el hablante lo identifica como su primogénito y le atribuye una serie de cualidades expresadas mediante sustantivos en estado constructo: fuerza, principio de vigor, y dos expresiones paralelas con yeter («resto», H3499A) sobre elevación y fortaleza.
Palabras clave
- bekhori («primogénito», H1060) — sustantivo masculino singular en constructo con sufijo pronominal de primera persona (-i, H9020), literalmente «primogénito-mío».
- kochi («fuerza», H3581B) — sustantivo masculino constructo + sufijo «mi», forma paralela a bekhori.
- re'shit oni («principio de mi vigor», H7225G + H0202) — cadena constructa doble: re'shit («principio») rige a oni («vigor»), y este último lleva el sufijo «mi».
- yeter se'et («resto de elevación», H3499A + H7613) — yeter en constructo rige a se'et, sustantivo femenino sin sufijo, a diferencia de las expresiones anteriores.
- yeter 'az («resto de fuerza», H3499A + H5794) — repetición de yeter en constructo, ahora regido a 'az («fuerte/fortaleza»), cerrando el paralelismo.
Lo que dice el texto
La frase se organiza en dos bloques. El primero (posiciones 1-10) usa pronombre personal 'atah («tú», H0859A) como predicado nominal: «Rubén, primogénito-mío tú, fuerza-mía y principio de vigor-mío». Aquí bekhori, kochi y re'shit oni funcionan como aposiciones o atributos en aparente yuxtaposición sin verbo copulativo explícito, rasgo típico de la sintaxis nominal hebrea. Los tres sustantivos están en estado constructo con sufijo de primera persona, lo que marca posesión («mi primogénito», «mi fuerza», «mi vigor») y liga gramaticalmente estas cualidades a la voz que habla.
El segundo bloque (posiciones 11-15) repite la estructura yeter X dos veces, unidas por la conjunción ve- («y», H9002). A diferencia del bloque anterior, se'et y 'az no llevan sufijo pronominal, lo que distingue formalmente este segundo par del primero: ya no se habla de «mi elevación» o «mi fuerza», sino de «elevación» y «fuerza» en abstracto, ambas regidas por yeter («resto», «excedente»). El paralelismo morfológico —dos construcciones idénticas con yeter— refuerza la simetría del verso sin que el texto hebreo explicite una traducción unívoca del sentido de yeter en este contexto.
Divergencias entre versiones
La LXX traduce re'shit oni («principio de mi vigor») como archē teknōn mou («principio de mis hijos»), sustituyendo oni por una noción de descendencia ausente en el hebreo. La Vulgata, en cambio, vierte la misma expresión como principium doloris mei («principio de mi dolor»), interpretación distinta tanto del hebreo como de la LXX.
Para yeter se'et ve-yeter 'az, la LXX ofrece sklēros pheresthai kai sklēros authadēs («duro de sobrellevar y duro, obstinado»), mientras que la Vulgata propone prior in donis, maior in imperio («primero en dones, mayor en el mando»). El hebreo no contiene términos equivalentes a «dones» ni «mando», ni a «duro» u «obstinado»: ambas versiones antiguas divergen entre sí y del texto hebreo en la interpretación de estas dos construcciones con yeter. Las traducciones modernas (RV1909, BSB, SBLIBRE) siguen más de cerca la Vulgata al usar «dignidad»/«honor» y «poder», términos tampoco presentes literalmente en el hebreo constructo se'et («elevación») y 'az («fuerte»).
Esta explicación describe el texto con datos lingüísticos; no añade doctrina ni interpretación confesional.